75 lat temu "Alek" usunął z pomnika Kopernika tablicę z napisem "Dem grossen Astronomen"

fot. Głos Bohatera
75 lat temu, 11 lutego 1942 r., podharcmistrz Maciej Aleksy Dawidowski "Alek" dokonał najbardziej znanej akcji tzw. małego sabotażu, usuwając z pomnika Mikołaja Kopernika na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie tablicę z napisem "Dem grossen Astronomen". Został za ten czyn uhonorowany pseudonimem "Kopernicki".



Maciej Aleksy Dawidowski ps. Alek urodził 3 listopada 1920 roku w Drohobyczu. Uczęszczał do stołecznego gimnazjum im. Stefana Batorego, gdzie należał do 23. Warszawskiej Drużyny Harcerzy im. Bolesława Chrobrego zwanej "Pomarańczarnią".

 

Po wybuchu II wojny był m.in. łącznikiem w komórce więziennej Związku Walki Zbrojnej, a w 1940 roku zaczął się kształcić w Państwowej Szkole Budowy Maszyn. Jako członek Szarych Szeregów uczestniczył w akcjach konspiracyjnej Organizacji Małego Sabotażu "Wawer".



Jedna z bardziej znanych akcji sabotażowych "Alka" była związana z osobą polskiego astronoma Mikołaja Kopernika i jego pomnikiem znajdującym się przed stołecznym Pałacem Staszica, na którym umieszczony został napis: "Mikołajowi Kopernikowi - Rodacy".

 

Na początku okupacji, kiedy Niemcy zajęli Warszawę, inskrypcję zakryła nowa płyta z niemieckojęzyczną dedykacją "Dem Grossen Astronomen" ("Wielkiemu astronomowi"). Napis miał podkreślić niemiecki rodowód uczonego.

 

Działania władz okupacyjnych spotkały się ze sprzeciwem społecznym, a polskie podziemie zaplanowało akcję usunięcia niemieckiej tablicy. Rozpoznanie możliwości jej zdjęcia miał przeprowadzić Dawidowski. Wczesnym rankiem 11 lutego 1942 roku wspiął się na cokół monumentu, by skontrolować w jaki sposób przytwierdzona jest płyta. Okazało się, że nakrętki śrub mocujących dają się bez trudu usunąć.

 

"Alek" podjął decyzję o natychmiastowej akcji, pomimo braku grupy zabezpieczającej i bliskości siedziby Komendy Policji. Dawidowski zdjął tablicę i schował w zaspie śnieżnej na ulicy obok.

 

Dwa dni później wraz z kolegami przewiózł ją na Żoliborz i ukrył na terenie jednego z ogrodów. Tablica przeleżała tam do końca wojny, a nastepnie została przekazana do Muzeum Historycznego m.st. Warszawy.

 

Za usunięcie jej Dawidowski otrzymał od Komendy Głównej "Wawra" honorowy pseudonim "Kopernicki".

 

Niemcy, w odwecie za zdjęcie tablicy z pomnika Kopernika, zdemontowali pomnik Jana Kilińskiego, który ukryli w Muzeum Narodowym. Dawidowski śledził jednak samochód wywożący monument i zdekonspirował kryjówkę - pisząc na murze muzeum "Ludu W-wy jam tu. Kiliński Jan".

 

Dawidowski działał później aktywnie w Grupach Szturmowych, uczęszczał także na Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty organizowany przez Kedyw Komendy Głównej Armii Krajowej.

 

Po aresztowaniu przez Niemców jego przyjaciela harcmistrza Jan Bytnara "Rudego" wziął udział w akcji pod Arsenałem, której celem było uwolnienie "Rudego" przewożonego z siedziby Gestapo w al. Szucha na Pawiak.

 

Podczas akcji "Alek" został ciężko ranny w brzuch i pomimo szybko przeprowadzonej operacji, zmarł po czterech dniach, 30 marca 1943 roku. Pośmiertnie odznaczony został Orderem Virtuti Militari oraz awansowany do stopnia sierżanta podchorążego. Pseudonimem "Alek" nazwano II pluton 2. kompanii "Rudy" batalionu "Zośka".

 

Maciej Aleksy Dawidowski spoczywa na Wojskowych Powązkach w Warszawie.



Autor: PJ

Źródło: PAP

9:36 11 lutego 2017








Popularne

Wiemy co Cejrowski powiedział Wałęsie! "Jak…

Schetyna w Święto Wojska Polskiego zaatakował...polskie…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Policjant gasi "Obywatela RP" jednym zdaniem!…

Odlot! Magdalena Środa skomentowała defiladę: "Pokraczne…


Polka wśród ofiar zamachu w Barcelonie?

Polka wśród ofiar zamachu w Barcelonie?

Opinie
Zaślepione partyjniactwo. Prezydent Białegostoku…
Biało-czerwoni 44 w 2017 roku
Wolny rynek a zawód bibliotekarza
Powstanie Warszawskie - umyka wszystkim bardzo ważna…
Droga do politycznego przesilenia
Vae victis

Przemysław Piasta

Vae victis

Tusk poprosił o bratnią przysługę?
Zanim nie jest za późno

Krzysztof Tenerowicz

Zanim nie jest za późno

Kraj
Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Świat
Nie jest łatwo być eurosceptykiem

Nie jest łatwo być eurosceptykiem

Atak terrorystyczny w Barcelonie! Furgonetka wjechała…

Atak terrorystyczny w Barcelonie! Furgonetka wjechała…

Nakręcili film pornograficzny w kościelnym konfesjonale.…

Nakręcili film pornograficzny w kościelnym konfesjonale.…

Holandia: Przetrzymywał zakładniczkę w budynku radia!…

Holandia: Przetrzymywał zakładniczkę w budynku radia!…

Wjechał w zgromadzonych ludzi! Postawiono mu zarzuty!

Wjechał w zgromadzonych ludzi! Postawiono mu zarzuty!

Co najmniej 400 osób nie żyje, ponad 1000 poszukiwanych!…

Co najmniej 400 osób nie żyje, ponad 1000 poszukiwanych!…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Tragedia na Maderze! Zginęło co najmniej 11 osób…

Tragedia na Maderze! Zginęło co najmniej 11 osób…

Aresztowano jednego z najbogatszych ludzi świata.…

Aresztowano jednego z najbogatszych ludzi świata.…

Były piłkarz ŁKS-u Łódź przechodzi do Barcelony…

Były piłkarz ŁKS-u Łódź przechodzi do Barcelony…

Jest stanowisko Czech w sprawie dochodzenia przez Polskę…

Jest stanowisko Czech w sprawie dochodzenia przez Polskę…

Zamach w Paryżu? Nie żyje 8-letnia dziewczynka [FOTO]

Zamach w Paryżu? Nie żyje 8-letnia dziewczynka [FOTO]

PZM TV
Historia i Kultura
"Cmętarz zwieżąt" - okienko literackie…

"Cmętarz zwieżąt" - okienko literackie…

153 rocznica urodzin Romana Dmowskiego. Pamiętajmy…

153 rocznica urodzin Romana Dmowskiego. Pamiętajmy…

"Ciemności skryją ziemię" - zobaczcie,…

"Ciemności skryją ziemię" - zobaczcie,…

CUDOWNY BILLY – okno literackie Marty Cywińskiej…

CUDOWNY BILLY – okno literackie Marty Cywińskiej…

O losach „WINNYCH” – okno literackie Marty Cywińskiej…

O losach „WINNYCH” – okno literackie Marty Cywińskiej…

Dziś rocznica aresztowania Stefana Roweckiego ps.…

Dziś rocznica aresztowania Stefana Roweckiego ps.…

Nietoperz oraz Golem w oknie literackim Marty Cywińskiej…

Nietoperz oraz Golem w oknie literackim Marty Cywińskiej…

Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…