IPN szykuje się na batalię? "W Rosji wciąż mogą żyć sprawcy zbrodni katyńskiej"

PAP/Wojciech Pacewicz
W Rosji, podobnie jak w Niemczech, wciąż mogą żyć sprawcy zbrodni popełnianych na polskich obywatelach - mówi PAP wiceprezes IPN Mateusz Szpytma. Dotyczy to sprawców zbrodni katyńskiej; nie można ich jednak ścigać, bo władze Rosji odmawiają współpracy - dodał.



W czwartek miną 74 lata od oficjalnego ogłoszenia przez Niemców w Berlinie informacji o odkryciu masowych grobów w Lesie Katyńskim. 13 kwietnia to symboliczna rocznica zbrodni NKWD na polskich obywatelach i Dzień Pamięci o Ofiarach Zbrodni Katyńskiej.

 

W rozmowie z PAP wiceszef IPN i historyk dr Mateusz Szpytma zwrócił uwagę, że polskie instytucje wciąż nie mają dostępu do rosyjskich materiałów archiwalnych dotyczących zbrodni katyńskiej. "To bardzo utrudnia pełne wyjaśnienie wydarzeń sprzed 77 laty. Chodzi m.in. o dokumentację rosyjskiej prokuratury wojskowej, prowadzącej do 2004 r. śledztwo w sprawie zbrodni NKWD na polskich obywatelach, w której istotna jest m.in. konkluzja umarzająca to postępowanie" - powiedział Szpytma.

 

Przypomniał, że łącznie to 35 tomów akt, które pozostają w rękach rosyjskich władz z klauzulą utajnienia. "Co tam może być tajnego? Co prawda pojawiają się sygnały, że w tych dokumentach wymieniani są rodzice lub krewni osób, które w dzisiejszej Rosji należą do elit politycznych lub biznesowych. I być może dlatego nie mogą wyjść na jaw. Zastrzegam, że są to jedynie spekulacje, niemniej jednak warto byłoby je sprawdzić" - tłumaczył.

 

Wiceprezes IPN wyraził też przekonanie, że wciąż żyją ludzie, którzy moglibyć świadkami zbrodni katyńskiej jak np. konwojenci z wojsk NKWD czy osoby, które ukrywały zwłoki Polaków w dołach śmierci albo nawet kaci. "Nie ma w tym nic nieprawdopodobnego, skoro wciąż żyją i są pociągani do odpowiedzialności strażnicy niemieckich obozów koncentracyjnych np. z Auschwitz. Uważam, że niektórzy sprawcy zbrodni katyńskiej żyją" - podkreślił.

 

Obecnie IPN nie współpracuje z Rosją, zwłaszcza w obszarze ścigania potencjalnych sprawców z NKWD. "Po tamtej stronie nie ma dobrej woli. Proszę zwrócić uwagę, że różnimy się z Rosją nawet w sprawie tak zasadniczej jak przyjęta kwalifikacja prawna zbrodni, która dla rosyjskich władz jest jedynie pospolitym przestępstwem, a dla nas ludobójstwem - nigdy nie ulegającym przedawnieniu" - mówił Szpytma.

 

Wciąż brakuje informacji o tzw. białoruskiej liście katyńskiej, na której powinny znajdować się imiona i nazwiska ok. 3870 polskich więźniów, którzy najprawdopodobniej zostali zamordowani przez sowieckie NKWD w Mińsku. "To jest zupełnie fundamentalna sprawa, dotycząca ponad 15 proc. ofiar, która przez polskie władze i polskich historyków wciąż nie jest rozpoznana" - podkreślił.

 

Według niego, białą plamą w polskiej historiografii jest również wiedza o wszystkich miejscach ukrycia zwłok ofiar z tzw. ukraińskiej listy katyńskiej. Przypomniał, że Bykownia pod Kijowem to miejsce spoczynku co najmniej 1980 osób (z grona 3435 zamordowanych z tej listy), ale ustalono tożsamość tylko ośmiu - dzięki pracom archeologicznym prof. Andrzeja Koli.

 

"Przy tej okazji warto zaznaczyć, że sformułowania o tzw. białoruskiej czy ukraińskiej liście katyńskiej są umowne, na co zwracają nam uwagę Białorusini i Ukraińcy; to sformułowania, które po prostu przyjęły się już w polskiej historiografii, choć jasnym jest, że to Sowieci odpowiadają za zbrodnię katyńską" - zaznaczył Szpytma.

 

Poza działalnością śledczą (prokurator IPN prowadzi polskie śledztwo katyńskie od listopada 2004 r.) oraz archiwalną Instytut prowadzi działania edukacyjne dotyczące Katynia, zwłaszcza adresowane do młodego pokolenia Polaków.

 

Jak powiedział Szpytma, wznowiona została m.in. teka edukacyjna poświęcona zbrodni, którą uczniowie wraz z nauczycielami mogą wykorzystywać na lekcjach historii. Znajdują się w niej m.in. instruktaże dotyczącego tego, jak organizować wyjazdy edukacyjne młodzieży do takich miejsc jak Las Katyński, Miednoje, Charków czy Bykownia na Ukrainie. Sam IPN zorganizował szereg takich wyjazdów, w których wzięło udział ponad tysiąc osób. Odbywały się one dla studentów w ramach wypraw akademickich, młodszymi uczestnikami byli laureaci cyklicznego konkursu "Sprzączki i guziki z orzełkiem ze rdzy...".

 

"Warto takie wyjazdy organizować, bo w Polsce mieszkańcy wielu, często nawet małych miejscowości mają kogoś, kto zginął w zbrodni katyńskiej. Dotyczy to także mojej rodzinnej wsi Markowa, gdzie żyli trzej katyńczycy. Ich śmierć była ciosem w tamtejsze elity. To mjr Antoni Fleszar, kpt. Władysław Ciekot i kpt Franciszek Michnar - pierwszy z nich był wybitnym wojskowym, drugi był lekarzem i działaczem społecznym, trzeci pracował zawodowo w armii. W Polsce wciąż nie zdajemy sobie w pełni sprawy z ogromu strat, jakie wyrządziła nam zbrodnia katyńska. Przecież w Katyniu i Charkowie zginęło ok. 20 proc. przedwojennych oficerów zawodowych. Czyli co piąty... To była ogromna strata" - podsumował Szpytma.

 

Podobnie jak w poprzednich latach IPN w kwietniu włącza się również w organizację "Marszu cieni", a w kilkunastu miastach Polski (m.in. Warszawie, Krakowie, Katowicach, Szczecinie, Gorzowie Wlkp., Rzeszowie, Poznaniu, Olsztynie, Bydgoszczy, Łodzi i Gdańsku) organizuje przeglądy filmowe "Echa Katynia". W Kielcach zorganizowany zostanie specjalny Tydzień Katyński (24-28 kwietnia), podczas którego odbędą się wykłady, marsze i prezentacje filmów.

 

Ostatnio IPN przedstawił dokumenty tzw. Komisji Maddena, która w Stanach Zjednoczonych badała sprawę zbrodni katyńskiej. Wybór dokumentów z lat 1951-52 pt. "Mord w Lesie Katyńskim" to m.in. zeznania świadków, dowody rzeczowe zbrodni, które pierwszy raz są publikowane w języku polskim.

 

Do zbrodni katyńskiej, w wyniku której zamordowano ok. 22 tys. polskich obywateli, m.in. oficerów Wojska Polskiego, policjantów i osób cywilnych należących do elit II Rzeczypospolitej, doszło wiosną 1940 r. Z polecenia najwyższych władz Związku Sowieckiego, z Józefem Stalinem na czele, masowych zabójstw m.in. w Lesie Katyńskim, w Kalininie (obecnie Twer), Charkowie dokonali funkcjonariusze NKWD.

 

Przez wiele lat władze sowieckiej Rosji wypierały się odpowiedzialności za mord, obarczając nią III Rzeszę Niemiecką.



Autor: PJ

Źródło: PAP

9:47 12 kwietnia 2017








Popularne

Wiemy co Cejrowski powiedział Wałęsie! "Jak…

Schetyna w Święto Wojska Polskiego zaatakował...polskie…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Policjant gasi "Obywatela RP" jednym zdaniem!…

Odlot! Magdalena Środa skomentowała defiladę: "Pokraczne…


Polka wśród ofiar zamachu w Barcelonie?

Polka wśród ofiar zamachu w Barcelonie?

Opinie
Zaślepione partyjniactwo. Prezydent Białegostoku…
Biało-czerwoni 44 w 2017 roku
Wolny rynek a zawód bibliotekarza
Powstanie Warszawskie - umyka wszystkim bardzo ważna…
Droga do politycznego przesilenia
Vae victis

Przemysław Piasta

Vae victis

Tusk poprosił o bratnią przysługę?
Zanim nie jest za późno

Krzysztof Tenerowicz

Zanim nie jest za późno

Kraj
Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Świat
Nie jest łatwo być eurosceptykiem

Nie jest łatwo być eurosceptykiem

Atak terrorystyczny w Barcelonie! Furgonetka wjechała…

Atak terrorystyczny w Barcelonie! Furgonetka wjechała…

Nakręcili film pornograficzny w kościelnym konfesjonale.…

Nakręcili film pornograficzny w kościelnym konfesjonale.…

Holandia: Przetrzymywał zakładniczkę w budynku radia!…

Holandia: Przetrzymywał zakładniczkę w budynku radia!…

Wjechał w zgromadzonych ludzi! Postawiono mu zarzuty!

Wjechał w zgromadzonych ludzi! Postawiono mu zarzuty!

Co najmniej 400 osób nie żyje, ponad 1000 poszukiwanych!…

Co najmniej 400 osób nie żyje, ponad 1000 poszukiwanych!…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Tragedia na Maderze! Zginęło co najmniej 11 osób…

Tragedia na Maderze! Zginęło co najmniej 11 osób…

Aresztowano jednego z najbogatszych ludzi świata.…

Aresztowano jednego z najbogatszych ludzi świata.…

Były piłkarz ŁKS-u Łódź przechodzi do Barcelony…

Były piłkarz ŁKS-u Łódź przechodzi do Barcelony…

Jest stanowisko Czech w sprawie dochodzenia przez Polskę…

Jest stanowisko Czech w sprawie dochodzenia przez Polskę…

Zamach w Paryżu? Nie żyje 8-letnia dziewczynka [FOTO]

Zamach w Paryżu? Nie żyje 8-letnia dziewczynka [FOTO]

PZM TV
Historia i Kultura
"Cmętarz zwieżąt" - okienko literackie…

"Cmętarz zwieżąt" - okienko literackie…

153 rocznica urodzin Romana Dmowskiego. Pamiętajmy…

153 rocznica urodzin Romana Dmowskiego. Pamiętajmy…

"Ciemności skryją ziemię" - zobaczcie,…

"Ciemności skryją ziemię" - zobaczcie,…

CUDOWNY BILLY – okno literackie Marty Cywińskiej…

CUDOWNY BILLY – okno literackie Marty Cywińskiej…

O losach „WINNYCH” – okno literackie Marty Cywińskiej…

O losach „WINNYCH” – okno literackie Marty Cywińskiej…

Dziś rocznica aresztowania Stefana Roweckiego ps.…

Dziś rocznica aresztowania Stefana Roweckiego ps.…

Nietoperz oraz Golem w oknie literackim Marty Cywińskiej…

Nietoperz oraz Golem w oknie literackim Marty Cywińskiej…

Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…