Samorząd terytorialny – reformować, czy nie?

Po zapowiedzi Prezesa Prawa i Sprawiedliwości o potrzebie zmiany ordynacji wyborczej do samorządów wśród polityków opozycji totalnej zawrzało. Jarosław Kaczyński zapowiedział wprowadzenie większej przejrzystości podczas samego procesu wyborczego, tj. zainstalowanie w lokalach wyborczych kamer oraz wprowadzenie przezroczystych urn wyborczych. Jednak planowana reforma na tym się nie skończy.



Największe słowa oburzenia wśród liberalnej części opozycji dotyczyły wprowadzenia dwukadencyjności wśród polityków sprawujących jednoosobowe organy wykonawcze w jednostkach samorządów terytorialnych, czyli na funkcjach wójtów, burmistrzów i prezydentów. Politycy mówią o ponownym zamachu na polską demokrację, tym razem
w skali lokalnej i regionalnej. Warto jednak zagłębić się w ten temat głębiej, ponieważ samorząd potrzebuje reform i warto je przygotować tak, aby przyniosły one jak najlepszy skutek jeżeli chodzi o efektywność i wydajność gospodarowania i zarządzania małymi jednostkami na danym terytorium z których składa się nasza Ojczyzna.

Czym tak naprawdę jest samorząd terytorialny?

Pojęcie samorząd kojarzy się Polakom jako instytucje decentralizujące administrację państwową. Otóż ja mam zupełnie inny pogląd na tą sprawę. Dla mnie samorząd terytorialny tworzą ludzie, którzy zamieszkują określone terytorium i biorą udział w procesie decyzyjnym, który dotyczy ich bezpośrednio. Można wyróżnić dwie formy udziału w tym procesie:
•    pośredni, czyli wybór swoich przedstawicieli, którzy mają przekazywać ich wolę na forum innych przedstawicieli
•    bezpośredni, czyli taki w którym to mieszkańcy samodzielnie decydują o kierunku rozwoju jednostki terytorialnej w której mieszkają poprzez np. udział w referendum lokalnym
Samorząd terytorialny składa się z dwóch części: podmiotu i przedmiotu. To pierwsze tworzy społeczność lokalna zamieszkująca dane terytorium, które zorganizowane jest w terytorialny związek samorządowy (np. gminę, powiat, województwo). Przynależność do takiego związku jest obowiązkowa i nie jest zależna od aktu woli przystąpienia. Powstaje ona z mocy prawa, czyli mieszkaniec danego terytorium jest włączany automatycznie do związku samorządowego, które to terytorium tworzy.
Przedmiotem samorządu są organy sprawujące władzę na terenie danej jednostki terytorialnej, tj. organ wykonawczy i organ stanowiący oraz wszystkie działania administracji publicznej podlegające pod samorząd.

Likwidacja województw i zmniejszenie liczby powiatów

Powiaty są obecnie drugim szczeblem polskiego samorządu terytorialnego i dzieli się na dwa typy: powiat ziemski, który zrzesza graniczące ze sobą gminy, oraz powiat grodzki, czyli miasto, które uzyskuje status miasta na prawach powiatu i podlega zarówno pod ustawę o samorządzie gminnym jak i ustawę o samorządzie powiatowym. Powiaty posiadają bardzo dużą rozległość zadań własnych, ale w zasadzie nie posiadają dochodów własnych i opierają się na bardzo niskim udziale w podatkach od osób fizycznych i osób prawnych (PIT i CIT).Zadaniami samorządów regionalnych ulokowanych na terytorium województw są rozdzielanie dotacji celowych dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego niższego szczebla, które leżą na terytorium danego regionu, który administracyjnie podlega pod dany Urząd Marszałkowski. Największy udział dochodów samorządów wojewódzkich jest w podatku CIT.
Według mnie bardzo optymalnym rozwiązaniem w tej sytuacji jest pomysł likwidacji samorządów wojewódzkich i przekazania tych kompetencji powiatom, które muszą ulec reformie. Obecnie jest ich za dużo i bardzo często budżety nie zaspokajają wykonywania zadań własnych na odpowiednim poziomie. Zmniejszając liczbę powiatów poprzez łączenie ich przy dużym udziale mieszkańców w podjęciu decyzji jak powiaty mają wyglądać (które jednostki powiatowe powinny być połączone i w jaki sposób) da możliwość lepszego gospodarowania i zarządzania. Jeżeli do tego przekażemy finanse i zadania województw na niższy szczebel da to jeszcze lepsze efekty działania samorządów w naszym kraju.

Zmniejszenie liczby gmin

Według danych z początku 2017 roku w Polsce istnieje 2478 gmin, z czego największą część stanowią gminy wiejskie (62,75% wszystkich gmin). Polska samorządowa posiada 621 gmin miejsko – wiejskich oraz 302 gminy miejskie. 66 gmin to tzw. miasta na prawach powiatu (powiaty grodzkie).
Obecna liczba gmin jest zbyt duża i powoduje to mniej efektywną realizację zadań własnych przez samorządy. Zdarzają się nawet sytuacje, że niektóre gminy zmuszone są do zadłużania się na realizację bieżącej działalności, mimo tego, że zakazuje tego ustawodawca. Jednostki samorządu terytorialnego należy postrzegać przedsiębiorstwa. Jeżeli coś nie funkcjonuje tak jak należy, trzeba to poprawić tak, aby stać się bardziej konkurencyjnym i być atrakcyjniejszym dla potencjalnych inwestorów i potencjalnych mieszkańców, którzy szukają jednostki samorządowej na której mogliby osiąść. Wiązać się to będzie ze zwiększeniem wpływów w części dochodowej samorządów (np. większe wartości bezwzględne w udziale z podatków PIT i CIT). Bardzo często sytuacja wygląda tak, że wokoło gminy miejskiej jest tzw. obwarzanek w postaci gminy wiejskiej. Łącząc te dwie gminy w jedną jednostkę zwiększają się jej konkurencyjne postrzeganie poprzez np. zwiększenie terenów inwestycyjnych jakich miasto nie mogłoby zaoferować, czy też oszczędności na funkcjonowaniu administracji publicznej.

Wprowadzenie ustawy dla powiatów grodzkich

Polskie prawo jest skonstruowane bardzo złożono. Bardzo często ustawy się zazębiają, czy też nawet wykluczają. Prostym przykładem jest fakt, że powiaty mają zakaz tworzenia spółek komunalnych, ale bardzo często szpitale powiatowe przekształcane są w spółki prawa handlowego. Jednym z głównych celów polityki rządu względem samorządów powinno być uproszczenie prawa, tak aby było ono przejrzyste i czytelne zarówno dla urzędników samorządowych jak i dla mieszkańców. Bardzo skomplikowana prawnie jest przede wszystkim sytuacja powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatów. Dlaczego mają działać na podstawie dwóch różnych ustaw ustrojowych i nie należałoby uchwalić nowego oddzielnego prawa dotyczącego właśnie tego konkretnego przypadku?

Ułatwienie procesu wyborczego

Obecnie, aby móc wystartować w wyborach do organu wykonawczego w gminach należy zgłosić kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych na jakie została podzielona gmina. Tak skonstruowane prawo preferuje partyjne układy, które posiadają struktury osób zaangażowanych politycznie. Dlaczego osoba, która jest wykształcona, posiada zdolności efektywnego zarządzania i jest dobrym menagerem nie może samodzielnie kandydować na stanowisko wójta, burmistrza, czy też prezydenta tylko musi zbierać inne osoby i zgłaszać kandydatów do organu stanowiącego? Uproszczenie procesu wyborczego jest jak najbardziej korzystne dla funkcjonowania demokratyzacji i budowy społeczeństwa obywatelskiego.

Dwukadencyjność organów wykonawczych

Specjalnie ten postulat zostawiłem na sam koniec, aby pokazać jak dużo jest w organizacji samorządu terytorialnego do zmiany. Dwukadencyjność jednoosobowych organów wykonawczych jest jak najbardziej potrzebny. Prowadzić to będzie, że wójtowie, burmistrzowie oraz prezydenci nie będą patrzeć pod kątem kolejnej kadencji i zdołają wprowadzić nieszablonowe rozwiązania, które mogą mieć pozytywny wpływ jeśli chodzi
o rozwój jednostki samorządu terytorialnego, którą zarządzają. Prawo i Sprawiedliwość idzie w tym względzie w dobrym kierunku, jednak mam nadzieje, że nie zepsują tego całkowitą blokadą dla tych osób pełnienia funkcji organów wykonawczych w samorządach. Jeżeli osoba zna się na rzeczy i jest menagerem, który efektywnie wprowadza słowa w czyn to powinien mieć możliwość kandydować w innych jednostkach samorządowych. Będzie to wówczas rozwiązanie, które zamknie usta opozycji totalnej, że blokuje bierne prawo wyborcze.


Szymon Łuczak – student gospodarki przestrzennej o specjalizacji samorząd terytorialny na Wydziale Ekonomiczno – Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. Przedstawiciel Kukiz’15 Zduńska Wola, działacz stowarzyszenia Endecja, wiceprezes Młodej Endecji.



Łuczak

Szymon Łuczak

wiceprezes Okręgu Łódzkiego oraz członek Rady Naczelnej Młodzieży Wszechpolskiej. Student Gospodarki Przestrzennej na Wydziale Ekonomiczno – Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

8:49 10 lutego 2017








List otwarty red. Stanisława Michalkiewicza do Adama Bodnara

List otwarty red. Stanisława Michalkiewicza do Adama Bodnara

Opinie
Dlaczego nie potrafimy pięknie się różnić?
PO będzie partią prawicową
Wolność na czwartego czerwca

Krzysztof Gędłek

Wolność na czwartego czerwca

Nadgościnność

Emil Osławski

Nadgościnność

V4 to nie Intermarium
Dlaczego Macron nie uratował Europy?
Wojna Misiewiczem o Macierewicza
Nacjonalizm (nie)skompromitowany

Przemysław Stolarski

Nacjonalizm (nie)skompromitowany

Kraj
Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Świat
Zamach w Kijowie! Oficer wywiadu wojskowego nie żyje

Zamach w Kijowie! Oficer wywiadu wojskowego nie żyje

Rasistowski atak na polskiego kierowcę autobusu w…

Rasistowski atak na polskiego kierowcę autobusu w…

Indyjscy żołnierze wtargnęli na chińskie terytorium!…

Indyjscy żołnierze wtargnęli na chińskie terytorium!…

To nie żart! Decyzją sądu Francja musi zapobiec…

To nie żart! Decyzją sądu Francja musi zapobiec…

Trump kończy z 20-letnią tradycją! Nie chciał świętować…

Trump kończy z 20-letnią tradycją! Nie chciał świętować…

Salvador Dali zostanie ekshumowany. Wpłynął pozew…

Salvador Dali zostanie ekshumowany. Wpłynął pozew…

Zamieszki w Londynie po śmierci czarnoskórego! Ranni…

Zamieszki w Londynie po śmierci czarnoskórego! Ranni…

FSB: wiemy jak komunikują się między sobą terroryści

FSB: wiemy jak komunikują się między sobą terroryści

Tutaj wybory parlamentarne wygrywają socjaliści

Tutaj wybory parlamentarne wygrywają socjaliści

Arabskie księżniczki skazane za złe traktowanie…

Arabskie księżniczki skazane za złe traktowanie…

Wściekły atak Schulza na Polskę i Węgry! Oskarża…

Wściekły atak Schulza na Polskę i Węgry! Oskarża…

Policja ostrzelała homoseksualistów w Stambule!

Policja ostrzelała homoseksualistów w Stambule!

PZM TV
Historia i Kultura
Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…

Wojsko Polskie stanęło w obronie porwanej przez Sowietów…

Wojsko Polskie stanęło w obronie porwanej przez Sowietów…

Zmarła 65 lat temu. Polka i pierwsza kobieta, która…

Zmarła 65 lat temu. Polka i pierwsza kobieta, która…

„KAIN BYŁ KOBIETĄ” - OKNO LITERACKIE MARTY CYWIŃSKIEJ…

„KAIN BYŁ KOBIETĄ” - OKNO LITERACKIE MARTY CYWIŃSKIEJ…

Na Łączce, gdzie IPN poszukuje ofiar komunizmu, odkryto…

Na Łączce, gdzie IPN poszukuje ofiar komunizmu, odkryto…

44 lata temu w Bielsku-Białej rozpoczęto produkcję…

44 lata temu w Bielsku-Białej rozpoczęto produkcję…

Mocne słowa ministra Dziedziczaka! "Niemcy kłamią…

Mocne słowa ministra Dziedziczaka! "Niemcy kłamią…

W Rzymie tętni niepokój, czyli “Sprzysiężenie…

W Rzymie tętni niepokój, czyli “Sprzysiężenie…