Zmarła 65 lat temu. Polka i pierwsza kobieta, która pracowała dla brytyjskiego wywiadu w czasie II wojny światowej

lamus-dworski.tumblr.com
65 lat temu, 15 czerwca 1952 r., w Londynie zmarła Krystyna Skarbek, Polka pracująca w czasie II wojny światowej dla brytyjskiego SOE (Kierownictwa Operacji Specjalnych). Była pierwszą kobietą, która pracowała dla brytyjskiego wywiadu w czasie II wojny światowej – podkreśla autorka jej biografii Clare Mulley.



Krystyna Skarbek, córka Jerzego Skarbka zubożałego potomka arystokratycznego rodu, urodziła się 1 maja 1908 r. w Warszawie.

 

Matką Krystyny była pochodząca z bogatej rodziny żydowskich bankierów Stefania Goldfeder, która w posagu wniosła Skarbkowi ogromny majątek. Krystyna - ukochana córeczka tatusia - od dziecka znakomicie jeździła konno i na nartach. Uchodziła za piękną kobietę - w 1929 roku uczestniczyła w konkursie Miss Polonia i zajęła punktowane miejsce.

 

Podobno mężczyźni padali jej do stóp, a Krystynę otaczała sława uwodzicielki. Pierwsze małżeństwo z przemysłowcem Karolem Gettlichawem w 1933 roku rozpadło się po 6 miesiącach. W listopadzie 1938 r. Krystyna wyszła za mąż po raz drugi, za podróżnika i pisarza powieści dla młodzieży, Jerzego Giżyckiego.

 

We wrześniu 1939 roku oboje przebywali w Kenii, gdzie Giżycki pracował jako dyplomata. Na wieść o wybuchu wojny wyjechali do Francji, skąd Krystyna, już sama, w separacji z mężem, przedostała się do Anglii. Tam, wykorzystując swe przedwojenne koneksje, zgłosiła się do służby w agencji brytyjskiego wywiadu SOE, powołanej przez Winstona Churchilla do dywersji na niemieckich tyłach. Od tej chwili występowała jako Christine Granville.

 

Przyjmując nową tożsamość jako agentka Krystyna odjęła sobie siedem lat i podawała odtąd za rok urodzenia 1915. Została skierowana na Węgry z zadaniem podjęcia pracy konspiracyjnej, którą wykonywała wspólnie z Andrzejem Kowerskim - przyjacielem jeszcze sprzed wojny. Z Budapesztu trzykrotnie odbyła podróż do okupowanej Polski konspiracyjnym szlakiem przez Słowację jako kurierka tatrzańska.

 

Zbierała informacje wywiadowcze, które m.in. (według źródeł brytyjskich) pomogły Churchillowi w uściśleniu przewidywanego terminu niemieckiej inwazji na ZSRS.

 

W czerwcu 1940 r. Krystynie udało się odwiedzić w Warszawie matkę, ale nie przekonała jej do ucieczki z okupowanej Polski. Stefania Skarbek zginęła w warszawskim getcie.

 

Już podczas wojny krążyły legendy o fantazji i brawurze Krystyny. Gdy przeprowadzała czeskich oficerów z Węgier do Jugosławii z powodu awarii samochodu, którym jechali, zostali skontrolowani przez niemiecki patrol. Krystyna nie straciła głowy, przedstawiła fałszywe dokumenty i jeszcze namówiła Niemców do przepchnięcia samochodu, który utknął na drodze, przez granicę.

 

W lipcu 1944 r. Krystynę zrzucono na spadochronie do francuskich partyzantów w południowej Francji, gdzie m.in. zorganizowała wykupienie z rąk Gestapo kilku aresztowanych szefów siatki dywersyjnej "Jockey". Podobno oświadczyła lokalnemu dowódcy Gestapo, że jest siostrzenicą brytyjskiego generała Montgomery'ego, i że za uwolnienie aresztowanych gwarantuje gestapowcowi życie po wkroczeniu aliantów. Niemiec uwierzył w jej słowa, uwolnił więźniów, a nawet dał pistolet i samochód, którym przejechali na drugą stronę frontu, do aliantów.

 

W końcu sierpnia 1944 roku, gdy w Warszawie trwało powstanie, Krystyna dotarła do Londynu. Wielokrotnie składała prośby o przerzut do Polski, ale zawsze spotykała się z odmową.

 

Skarbek została zdemobilizowana w kwietniu 1945 r. w Kairze. Nie miała obywatelstwa brytyjskiego i podzieliła rozczarowania innych Polaków, którzy podczas wojny walczyli w Anglii. Dostała odprawę w wysokości 100 funtów i osobiste podziękowanie Churchilla, który nazywał ją "swoim ulubionym wywiadowcą".

 

Krystyna, która rozwiodła się z Giżyckim w sierpniu 1946 r., mimo swoich zasług i odznaczeń miała trudności ze zdobyciem środków utrzymania. Pracowała jako pokojówka w hotelu, telefonistka, sprzedawczyni w londyńskim domu towarowym Harrods i wreszcie jako stewardessa na statkach pasażerskich "Rauhine" i "Winchester Castle" na linii Anglia-Afryka Południowa.

 

W tym okresie poznała zdemobilizowanego z Navy Intelligece Division (NID) Iana Fleminga, z którym miała trwający blisko rok romans. Prawdopodobnie to właśnie ją Fleming opisał tworząc postać Vesper Lynd w swej pierwszej powieści o Jamesie Bondzie - "Casino Royale". Podczas pracy na statku Skarbkówna poznała też stewarda, Dennisa Muldowney'a, swojego późniejszego mordercę. Przyjaciele Krystyny opisują go jako człowieka pełnego kompleksów, bardzo samotnego, którym Krystyna opiekowała się ze współczucia.

 

15 czerwca 1952 r., w czasie pobytu na lądzie, w podlondyńskim hotelu "Shelbourne" w Kensington zakochany w Krystynie steward Muldowney pchnął ją nożem za odrzucenie oświadczyn. Krystyna zmarła w szpitalu, a zabójca został schwytany i skazany na śmierć. Po aresztowaniu poprosił policję o szybką egzekucję, "by mogli się połączyć w zaświatach".

 

Okoliczności śmierci Skarbkówny nie zostały do końca wyjaśnione, wątpliwości obserwatorów budziły niektóre szczegóły procesu zabójcy, a także fakt, że został powieszony wyjątkowo szybko.

 

Historia Krystyny Skarbek została opisana w książce "Kobieta szpieg. Polka w służbie Jego Królewskiej Mości" ("The Spy Who Loved: The Secrets and Lives of Christine Granville") autorstwa Clare Mulley.

 

Podczas polskiej premeiery książki Mulley podkreślała, że Skarbek urodziła się w rodzinie ziemiańskiej i już w czasach młodości odznaczała się ponadprzeciętną urodą. "Sądzę, że Krystyna zawsze chciała być w centrum uwagi i dopiero w trakcie wojny stało się to możliwe. Była pierwszą kobietą, która pracowała dla brytyjskiego wywiadu w czasie II wojny światowej" – mówiła autorka publikacji. 



Autor: PJ

Źródło: PAP

11:47 15 czerwca 2017








Popularne

Jest stanowisko Czech w sprawie dochodzenia przez Polskę…

Terroryści zaatakowali restaurację! Nie żyje co…

Schetyna w Święto Wojska Polskiego zaatakował...polskie…

Wiemy co Cejrowski powiedział Wałęsie! "Jak…

Adam Andruszkiewicz ostrzega! "Platforma Obywatelska…


Powstanie "partia prezydencka"? Tajemnicze słowa posła Jakubiaka

Powstanie "partia prezydencka"? Tajemnicze słowa posła Jakubiaka

Opinie
Zaślepione partyjniactwo. Prezydent Białegostoku…
Biało-czerwoni 44 w 2017 roku
Wolny rynek a zawód bibliotekarza
Powstanie Warszawskie - umyka wszystkim bardzo ważna…
Droga do politycznego przesilenia
Vae victis

Przemysław Piasta

Vae victis

Tusk poprosił o bratnią przysługę?
Zanim nie jest za późno

Krzysztof Tenerowicz

Zanim nie jest za późno

Kraj
Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

Wnuk Wałęsy oskarżony o naruszenie nietykalności…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

2 maja w tych sklepach będą utrudnienia w zakupach.…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chińczycy chcą zainwestować w priorytetowy projekt…

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Chcesz sprawdzić punkty karne? Policja ostrzega!

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Odlot Frasyniuka! "Macie wyjść na ulice"

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Wreszcie rozebrano nielegalny pomnik UPA

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Zdradzona żona posła PiS domaga się „reżimu moralnego”…

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Kukiz przeznaczy zwrot kosztów na działalność charytatywną

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Rząd rozpatrzy pomysł Liroya. "Jedna tablica…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Morawiecki konkretnie podsumował TVN! Zobaczcie sami…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Europejski Instytut Dziedzictwa Zagłady żąda od…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Dramatyczny wypadek w Warszawie! Nie żyje trzyletnie…

Świat
Co najmniej 400 osób nie żyje, ponad 1000 poszukiwanych!…

Co najmniej 400 osób nie żyje, ponad 1000 poszukiwanych!…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Zmarł złoty medalista olimpijski i czterokrotny mistrz…

Tragedia na Maderze! Zginęło co najmniej 11 osób…

Tragedia na Maderze! Zginęło co najmniej 11 osób…

Aresztowano jednego z najbogatszych ludzi świata.…

Aresztowano jednego z najbogatszych ludzi świata.…

Były piłkarz ŁKS-u Łódź przechodzi do Barcelony…

Były piłkarz ŁKS-u Łódź przechodzi do Barcelony…

Jest stanowisko Czech w sprawie dochodzenia przez Polskę…

Jest stanowisko Czech w sprawie dochodzenia przez Polskę…

Zamach w Paryżu? Nie żyje 8-letnia dziewczynka [FOTO]

Zamach w Paryżu? Nie żyje 8-letnia dziewczynka [FOTO]

Cristiano Ronaldo zawieszony! Odpowiednia kara? [WIDEO]

Cristiano Ronaldo zawieszony! Odpowiednia kara? [WIDEO]

Policjant zadźgany przez dżihadystę!

Policjant zadźgany przez dżihadystę!

Za to co zrobił Ronaldo czeka go długie zawieszenie!…

Za to co zrobił Ronaldo czeka go długie zawieszenie!…

Ogromna tragedia! Mistrz świata juniorów nie żyje!…

Ogromna tragedia! Mistrz świata juniorów nie żyje!…

Terroryści zaatakowali restaurację! Nie żyje co…

Terroryści zaatakowali restaurację! Nie żyje co…

PZM TV
Historia i Kultura
"Cmętarz zwieżąt" - okienko literackie…

"Cmętarz zwieżąt" - okienko literackie…

153 rocznica urodzin Romana Dmowskiego. Pamiętajmy…

153 rocznica urodzin Romana Dmowskiego. Pamiętajmy…

"Ciemności skryją ziemię" - zobaczcie,…

"Ciemności skryją ziemię" - zobaczcie,…

CUDOWNY BILLY – okno literackie Marty Cywińskiej…

CUDOWNY BILLY – okno literackie Marty Cywińskiej…

O losach „WINNYCH” – okno literackie Marty Cywińskiej…

O losach „WINNYCH” – okno literackie Marty Cywińskiej…

Dziś rocznica aresztowania Stefana Roweckiego ps.…

Dziś rocznica aresztowania Stefana Roweckiego ps.…

Nietoperz oraz Golem w oknie literackim Marty Cywińskiej…

Nietoperz oraz Golem w oknie literackim Marty Cywińskiej…

Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

Zapomniani bohaterowie spod Auschwitz

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

225 lat temu król Stanisław August ustanowił Virtuti…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Ukraina blokuje prace IPN na jej terytorium. Czego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Generał, który nosił legendę żołnierza walczącego…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…

Czas honoru....minął? - okienko literackie Marty…